Qaynaq prosesində enerji mənbəyinin və cərəyanın seçilməsi
Qaynaq prosesində enerji mənbəyi çox vacibdir, lakin elektrodlar və qaynaq teli də az əhəmiyyət kəsb etmir. Elektrodların və telin yüksək keyfiyyəti bizə yüksək keyfiyyətli qaynaq əldə etməyə imkan verir və işimizin səmərəliliyinə və təhlükəsizliyinə birbaşa təsir göstərir.
Elektrodla qaynaq
Örtüklü elektrodlarla qaynaq (MMA) nazik və qalın detalların müxtəlif şəraitdə qaynaqlanmasına imkan verən universal üsuldur. Müxtəlif metalları və ərintiləri istənilən mövqedə qaynaq etmək mümkündür. Örtüklü elektrod metal nüvədən və qalınlığı dəyişə bilən xüsusi örtükdən ibarətdir. Örtüyün qalınlığına görə elektrodlar nazik, orta və qalın örtüklü olmaqla fərqləndirilir; örtük qalınlığı müvafiq olaraq nüvənin diametrinin 20%-i, 20–40%-i və 40%-dən çoxunu təşkil edir.
Rutil örtüklü elektrodlar (R)
Ümumi istifadə üçün ən populyar elektrodlardır. İstifadəsi asan, nisbətən səmərəlidir və yuxarıdan aşağı şaquli mövqe istisna olmaqla demək olar ki, bütün mövqelərdə qaynaq etməyə imkan verir.
Əsas (qələvi) örtüklü elektrodlar (B)
Əridilmiş metalın yüksək plastikliyi sayəsində, hətta aşağı temperaturda belə qaynaqların çox yaxşı mexaniki xüsusiyyətlərini təmin edir. Yuxarıdan aşağı şaquli mövqe istisna olmaqla bütün mövqelərdə qaynaq mümkündür.
Sellüloza örtüklü elektrodlar (C)
Sahə şəraitində və çətin montaj şəraitində qaynaq üçün uyğundur. Xüsusilə yuxarıdan aşağı şaquli mövqedə olmaqla bütün mövqelərdə qaynaq etməyə imkan verir.
Turşu örtüklü elektrodlar (A)
Orta mexaniki xüsusiyyətlərə malik hamar və düz səthli qaynaqlar əldə etməyə imkan verir. Aşağı, yan və məcburi mövqelərdə istifadə olunur.
Xüsusi elektrodlar
Yuxarıda qeyd olunan örtük növlərindən əlavə, xüsusi örtüklər də mövcuddur:
- RA – rutil-turşu örtük
- RB – rutil-qələvi örtük
- RC – rutil-sellüloza örtük
- RR – qalın rutil örtük
PATON əl ilə qövs qaynağı üçün aşağıdakı elektrodları təklif edir: yeni nəsil universal “ELITE”, karbonlu və az ərintili poladların qaynağı üçün ANO 4, ANO 21, ANO 36, UONI 13/55, yüksək ərintili poladlar üçün CL 11, OZL-8.
Paton “ELITE” elektrodları
Paton “ELITE” elektrodları Paton və Paton Ukrayna E. O. Paton Elektrik Qaynaq İnstitutunun aparıcı mütəxəssisləri tərəfindən birgə hazırlanmışdır. Onlar dünya səviyyəli standartlara cavab verir və həm yeni başlayanlar, həm də peşəkarlar üçün bütün mövqelərdə qaynaq üçün uyğundur. Normal saxlama şəraitində qaynaqdan əvvəl qızdırılma tələb etmir. “ELITE” elektrodları karbon tərkibi 0,25%-dən çox olmayan adi və məsuliyyətli polad konstruksiyaların əl ilə qövs qaynağı üçün nəzərdə tutulmuşdur. Azaldılmış toksiklik sayəsində xüsusi ventilyasiya olmadan qapalı məkanlarda qaynaq aparmağa imkan verir.
Paton “ELITE” elektrodlarının tətbiqi
ANO 4 elektrodları 3–20 mm qalınlığında metallarda künc, alın və alın-birleşmə qaynaqları üçün nəzərdə tutulmuşdur. Adi və az karbonlu polad konstruksiyalar üçün uyğundur. Fırlanmayan su boru birləşmələrinin qaynağında istifadə olunur. Ø3 və Ø4 mm elektrodlar yuxarıdan aşağı şaquli mövqe istisna olmaqla bütün mövqelərdə, Ø5 və Ø6 mm elektrodlar isə aşağı mövqedə, üfüqi, şaquli və yuxarıya doğru şaquli qaynaq üçün uyğundur.
ANO 21 elektrodları 3–20 mm qalınlığında metallarda künc, alın və deşik qaynaqları üçün istifadə olunur. Karbon tərkibi 0,25%-dən çox olmayan adi və məsuliyyətli polad konstruksiyalar üçün uyğundur. Aşağı təzyiqli su və qaz borularının fırlanmayan birləşmələrinin qaynağında tətbiq olunur. Ø3 və Ø4 mm elektrodlar bütün mövqelərdə, Ø5 və Ø6 mm elektrodlar isə aşağı, üfüqi, şaquli və yuxarıya doğru şaquli mövqelərdə uyğundur.
ANO 36 elektrodları çox aşağı cərəyanla qaynaq etməyə imkan verir və ev istifadəsi üçün idealdır. 2–15 mm qalınlığında adi və az karbonlu poladların qaynağında, aşağı təzyiqli su və qaz borularının birləşmələrində istifadə olunur. Bütün mövqelərdə qaynaq üçün uyğundur.
UONI 13/55 elektrodları çətin iqlim şəraitində yüksək plastikliyə və möhkəmliyə malik qaynaqlar tələb olunduqda istifadə olunur. -40°C-yə qədər temperaturda dinamik yüklər altında işləyən məsuliyyətli konstruksiyalar üçün xüsusilə uyğundur. 3–30 mm qalınlığında karbonlu və az ərintili poladların, o cümlədən gəmiqayırma sənayesində istifadəsi mümkündür. Yuxarıdan aşağı şaquli mövqe istisna olmaqla bütün mövqelərdə uyğundur.
CL 11 elektrodları 400°C-yə qədər temperaturda aqressiv mühitlərdə işləyən korroziyaya davamlı xrom-nikel polad məmulatlarının qaynağı üçün nəzərdə tutulmuşdur. İnterkristallik korroziyaya qarşı ciddi tələblərə cavab verir. Yuxarıdan aşağı şaquli mövqe istisna olmaqla bütün mövqelərdə istifadə olunur.
OZL-8 elektrodları çətin şəraitdə işləyən korroziyaya davamlı xrom-nikel polad məmulatlarının qaynağı üçün istifadə olunur. İnterkristallik korroziyaya qarşı yüksək tələbləri təmin edir. Yuxarıdan aşağı şaquli mövqe istisna olmaqla bütün mövqelərdə uyğundur.
MIG/MAG qaynaq telləri
Bazarda MIG/MAG qaynaq telləri istehsal edən çoxlu şirkət mövcuddur. Qaynaq telinin seçimi materialın qalınlığından və qaynaq mövqeyindən asılıdır. Ən geniş yayılmış diametrlər: 0,6 mm; 0,8 mm; 1,0 mm; 1,2 mm; 1,6 mm; 2,0 mm. Daha qalın materiallar üçün daha böyük diametrli tel seçilməlidir; daha kiçik diametrlər isə daha yüksək sıxlıq və daha dərin nüfuzetmə təmin edir.